George Orwell: schaap in wolfskleren

10 mei 2017 at 13:46

Nee, George Orwell is geen linkse schrijver. ­­Nooit geweest ook. En dat is geen schokkende onthulling, want iedereen kan dat weten. Er is in het verleden voldoende en diepgaand over geschreven, onder anderen door de legendarische journalist Alexander Cockburn. (Zie diens artikel: St George’s List in the Nation).
Verbazingwekkend, maar vooral ook irritant en getuigen van weinig historisch besef is en blijft het daarom dat zelfverklaarde ‘linksen’ Orwell nog steeds een soort heldenstatus toedichten. En dat terwijl hij een verklikker was die een zwarte lijst maakte voor de Britse geheime dienst van Engelse ‘linksen’ en die bovendien een hekel had aan joden, zwarten en mensen die seksueel niet in een van de geijkte vakjes pasten. Op die lijst staan mensen als acteurs Charlie Chaplin en Michael Redgrave en de schrijver J B Priestly.

Vooral Trotskisten hebben George hoog op een voetstuk gehesen. Maar die doen wel meer rare dingen, die Trotskisten. Ook dat is, krijg ik de indruk, niet algemeen bekend.

Terwijl in 1943 de Sovjet-Unie ten koste van miljoenen levens en onnoemelijke materiele schade een strijd op leven en dood leverde tegen het fascistische Nazibeest tijdens de slag om Stalingrad, meende Orwell dat de tijd rijp was voor een vrijwel onverhulde aanval op de toen nog bondgenoot Rusland. Toen de bevroren Russische slagvelden vol lagen met de verminkte lichamen van omgekomen soldaten, de gaskamers vol werden gestouwd met ontelbare weerloze onschuldigen, joden, zigeuners en zieken, zat Orwell in zijn comfortabele Engelse studeerkamer een sprookje te verzinnen, Animal Farm genaamd, over een boerderij vol dieren, waar de varkens de macht hebben gegrepen. Het werkje is een allegorie, waarin de varkens staan voor de Bolsjewieken die in 1917 in de inmiddels alweer voormalige Sovjet-Unie de tsaar en zijn kliek aan de dijk hadden gezet. De haat bij Orwell tegen Stalin was blijkbaar vele malen groter dan zijn afkeer van de Nazi’s, als die er al was. Deze haat moet inderdaad blind geweest zijn. 
Stalin wordt in Animal Farm, onder de naam Napoleon, voorgesteld als een brute dictator die uiteindelijk, volgens de schrijver, geen haar beter blijkt te zijn dan de verdreven wrede boer Jones. De door Stalin c.s. verdreven Trotski is in het werkje de goedwillende idealist Snowball (what’s in a name?). Een spekkie naar het bekkie van de Stalin hatende Troskisten dus. 

Bij ons op de HBS was het, net als – dacht ik – op alle middelbare scholen, verplicht leesvoer en daar waren we, puistige pubers die we waren, maar wat blij mee: lekker dun en geschreven in simpele taal, iedereen kon het begrijpen en we hadden er weer een nummer op onze leeslijst Engels erbij. Wisten wij veel en wat we wisten, wisten we van de kerk, de krant en de leraar en ja, het waren de jaren zestig: hoogtepunt van de koude oorlog. De angst voor een denkbeeldige Iwan in de achtertuin werd er hardhandig van alle kanten ingemept (evenals de onvoorwaardelijke liefde en bewondering voor Israël, maar dat is een ander verhaal). Dus we trokken toen de waarheid van Animal Farm niet in twijfel. “Ja, wenn die Kinder, Kinder blieben, dan könnte man ihnen immer Märchen erzählen. Da sie aber älter werden, kann man das nicht”, schreef Brecht en ook wij pubers groeiden op en handelden daar later naar. We lazen andere boeken en leerden andere waarheden. Niet zo de Trotskisten en sommige ‘linksen’. Die geloven nu nog steeds in sprookjes van het type Animal Farm